Πατήστε το πλήκτρο "Enter" για να μεταβείτε στο περιεχόμενο

ΣτΕ 16/2022: Ασφάλιση πλανόδιων λαχειοπωλών στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ από 1.5.2014 – Συνταγματική και σύμφωνη με ΕΣΔΑ η εργοδοτική εισφορά του εκάστοτε παραχωρησιούχου που κατέχει το αποκλειστικό δικαίωμα εκμετάλλευσης Λαϊκών Λαχείων

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ

ΣτΕ Α’ 7μ 16/2022 – Ασφάλιση πλανόδιων λαχειοπωλών στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ από 1.5.2014 (άρ 29 ν. 4331/2015). Συνταγματική και σύμφωνη με ΕΣΔΑ η εργοδοτική εισφορά του εκάστοτε παραχωρησιούχου που κατέχει το αποκλειστικό δικαίωμα εκμετάλλευσης Λαϊκών Λαχείων. Απορρίπτεται αίτηση ακυρώσεως κατά της Φ.11321/31042/1232/20.9.2016 απόφ. του Υφυπ. Εργασίας, Κοιν. Ασφάλισης και Κοιν. Αλληλεγγύης (Β’ 1232)
10/01/2022

Πρόεδρος: Σπ. Χρυσικοπούλου, Αντιπρόεδρος  
Εισηγητής: Αικ. Ρωξάνα, Πάρεδρος

 
Η ρύθμιση του άρθρ. 29 ν. 4331/2015, με την οποία θεσπίστηκε υπέρ του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ (ήδη ΕΦΚΑ) εργοδοτική εισφορά σε βάρος του εκάστοτε παραχωρησιούχου που δυνάμει σύμβασης παραχώρησης κατέχει το αποκλειστικό δικαίωμα παραγωγής, λειτουργίας, κυκλοφορίας, προβολής και διαχείρισης του Λαϊκού Λαχείου, δεν συνιστά επέμβαση του νομοθέτη στη ισχύουσα ήδη συμβατική σχέση και δεν παραβιάζει τη συμβατική ελευθερία ούτε τις αρχές της προστατευόμενης εμπιστοσύνης και της ασφάλειας δικαίου, αφού α) η ίδια η σύμβαση παραχώρησης μεταξύ της ΤΑΙΠΕΔ ΑΕ και της αιτούσας εταιρείας περιέχει πλήρη και σαφώς διατυπωμένο τον όρο της μονομερούς τροποποίησής της από το Ελληνικό Δημόσιο, και μετά τη νομοθετική κύρωσή της με το άρθρ. πρώτο ν. 4183/2013 διατηρεί τον συμβατικό χαρακτήρα της έναντι των συμβαλλόμενων  μερών, αποτελώντας την αποκλειστική πηγή δικαιωμάτων και υποχρεώσεών τους, οι δε διαφορές που ανακύπτουν μεταξύ των μερών από τη μονομερή τροποποίηση των συμβατικών όρων επιλύονται με διαιτησία, και β) το θέμα της ασφαλίσεως των πλανόδιων πωλητών Λαϊκού Λαχείου κείται εκτός της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και ρυθμίζεται υποχρεωτικώς και αποκλειστικώς με κανόνες δημοσίας τάξεως (αναγκαστικού δικαίου), η εφαρμογή των οποίων δεν μπορεί να αποκλειστεί από την ιδιωτική βούληση (βλ. άρθρ. 3 ΑΚ).

Η θέσπιση εργοδοτικής ασφαλιστικής εισφοράς αποσκοπεί στην ασφαλιστική τακτοποίηση της οικονομικά ασθενούς και ευάλωτης κατηγορίας των πλανόδιων λαχειοπωλών, δεδομένου ότι μετά την αναστολή/κατάργηση με το άρθρ. δεύτερο του ν. 4183/2013 του προγενέστερου νομοθετικού καθεστώτος της υπουργικής αποφάσεως 4633/5731/1948 το θέμα της ασφάλισης των πλανόδιων λαχειοπωλών είχε παραμείνει αρρύθμιστο, καθώς και στη  διασφάλιση της βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος χωρίς την περαιτέρω επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού. Μάλιστα η εισφορά ανέρχεται σε ποσοστό 1% επί του ποσού της προμήθειας επί των πωλούμενων γραμματίων Λαϊκού Λαχείου  που αποτελεί υποπολλαπλάσιο του ποσοστού της προγενέστερης εισφοράς 1% επί της ονομαστικής αξίας των πωλούμενων γραμματίων του Λαϊκού Λαχείου που κατέβαλλε η Διεύθυνση Κρατικών Λαχείων του Υπουργείου Οικονομικών πριν την παραχώρηση, όταν ωφελούμενος από την εργασία των λαχειοπωλών ήταν το Ελληνικό Δημόσιο, στη θέση του οποίου  έχει ήδη υπεισέλθει μετά την παραχώρηση η αιτούσα, η δε θέσπιση της ένδικης εισφοράς με κανόνες αναγκαστικού δικαίου δεν έχει προσωρινό χαρακτήρα. Συνεπώς, με το άρθρ. 29 ν. 4331/2015 και την προσβαλλόμενη κανονιστική απόφαση επιτρεπτώς θεσπίζεται και δη αναδρομικώς από την έναρξη ισχύος (1.5.2014) της συμβάσεως παραχώρησης η ένδικη οικονομική επιβάρυνση σε βάρος της αιτούσας, αφού η αναδρομική επιβολή ασφαλιστικών εισφορών δεν προσκρούει στο άρθρ. 78 παρ. 2 Συντ., ούτε ανατρέπεται η δίκαιη ισορροπία μεταξύ του γενικού συμφέροντος και του συμφέροντος του βαρυνόμενου παραχωρησιούχου, ούτε παραβιάζονται τα άρθρ. 5 παρ. 1 και 17 παρ. 1 του Συντ. και 1 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ.

Η ένδικη  εισφορά έχει χαρακτήρα εργοδοτικής ασφαλιστικής εισφοράς διότι, πέραν του ότι ρητώς χαρακτηρίζεται στο νόμο εργοδοτική εισφορά, επιβάλλεται υπέρ του ΙΚΑ – ΕΤΑΜ και ήδη ΕΦΚΑ στον εκάστοτε παραχωρησιούχο που κατέχει το αποκλειστικό δικαίωμα παραγωγής, λειτουργίας, κυκλοφορίας, προβολής και διαχειρίσεως των Λαϊκών Λαχείων και αποβλέπει, κατά την υποκείμενη σε οριακό δικαστικό έλεγχο εκτίμηση του νομοθέτη κατά την άσκηση κοινωνικής πολιτικής, στην ασφάλιση των πλανόδιων λαχειοπωλών που έχουν συνάψει σύμβαση λιανικής πώλησης με τον παραχωρησιούχο και είναι μέλη ασφαλιστικών συνεταιρισμών και στην ενίσχυση των εσόδων του ΕΦΚΑ και τη διατήρηση της βιωσιμότητάς του. Έτσι ικανοποιείται ο συνταγματικής τάξεως σκοπός της ασφαλιστικής καλύψεως της πιο πάνω ευπαθούς κατηγορίας εργαζομένων και  παραλλήλως εξυπηρετείται και  το συμφέρον του παραχωρησιούχου και τελικώς ωφελουμένου από την εργασία των πλανόδιων λαχειοπωλών, οι απασχολούμενοι στην επιχειρηματική δραστηριότητά του να είναι προστατευμένοι από την επέλευση ασφαλιστικών κινδύνων. Και ναι μεν η ασφαλιστική εισφορά συνδέεται κατά κανόνα με τις αποδοχές που καταβάλλονται σε εργαζομένους με σχέση εξαρτημένης εργασίας, δεν απαγορεύεται όμως από συνταγματική ή άλλη αυξημένης τυπικής ισχύος διάταξη να θεωρείται ως ασφαλιστική εισφορά οικονομικό βάρος το οποίο επιβάλλεται για την ασφάλιση κατηγορίας αυτοτελώς απασχολουμένων σε βάρος των ωφελουμένων από την εργασία τους και υπολογίζεται με διαφορετικό από τον συνήθη τρόπο, όπως είναι η ένδικη εισφορά. Και τούτο, ανεξάρτητα από το ότι ο κάθε πλανόδιος λαχειοπώλης προβαίνει στη σύναψη σύμβασης λιανικής πώλησης με την αιτούσα αποδεχόμενος τις οδηγίες της και τους καθοριζόμενους στην εμπορική πολιτική της οικονομικούς όρους. Περαιτέρω, η επιλογή της προμήθειας επί των πωλούμενων γραμματίων του Λαϊκού Λαχείου ως βάσης υπολογισμού της εισφοράς αποτελεί πρόσφορο κριτήριο, που υποδηλώνει το μέγεθος της οικονομικής δραστηριότητας της βαρυνόμενης αιτούσας εταιρείας – εργοδότριας και την ικανότητά της να συνεισφέρει ανάλογα με τις δυνάμεις της στη χρηματοδότηση του ασφαλιστικού φορέα. Άλλωστε, το ύψος της προμήθειας και ο τρόπος καταβολής της καθορίζονται στην εμπορική πολιτική της αιτούσας. Με δεδομένο δε ότι το ποσοστό 1% του ποσού της προμήθειας των πωλούμενων γραμματίων Λαϊκού Λαχείου που αποδίδει η αιτούσα στον ΕΦΚΑ δεν επαρκεί προς κάλυψη του ισχύοντος ποσοστού της εργοδοτικής εισφοράς επί του 25πλάσιου του τεκμαρτού ημερομισθίου της 7ης ασφαλιστικής κλάσεως στην οποία εμπίπτει το τεκμαρτό ημερομίσθιο ανειδίκευτου εργάτη, είναι επιτρεπτή η ρύθμιση της παρ. 2 του άρθρ. 93 της προσβαλλομένης, κατά την οποία η διαφορά καλύπτεται από τον εκάστοτε παραχωρησιούχο. Ενόψει των ανωτέρω, το σύστημα του άρθρ. 29 παρ. 2 του ν. 4331/2015, το οποίο προσομοιάζει με εκείνο του προγενέστερου καθεστώτος ασφάλισης στο ΙΚΑ των πλανόδιων λαχειοπωλών, χωρίς να επιβάλλεται μια προδήλως υπέρμετρη επιβάρυνση στον παραχωρησιούχο, είναι σύμφωνο με τα άρθρ. 22 παρ. 5 και 25 παρ. 1 και 4 Συντ.

Ο  λόγος ακυρώσεως ότι η αιτούσα δεν μπορεί να ανταποδείξει αν απασχόλησε πράγματι και για ποιο χρονικό διάστημα συγκεκριμένο λαχειοπώλη και ότι καθιερώνεται αμάχητο τεκμήριο οφειλής κατ’ αντίθεση προς τα άρθρ. 17 παρ. 1 Συντ. και 1 ΠΠΠ της ΕΣΔΑ προβάλλεται αβασίμως, διότι, η αιτούσα γνωρίζει τον αριθμό των ασφαλισμένων στους ασφαλιστικούς συνεταιρισμούς πωλητών Λαϊκού Λαχείου πλανόδιων λαχειοπωλών, από τον οποίο εξαρτάται το σύνολο της οφειλόμενης από αυτήν εργοδοτικής εισφοράς και μπορεί να αμφισβητήσει δικαστικώς τα επιπλέον ποσά που της επιβάλλονται με τις σχετικές καταλογιστικές πράξεις, δεδομένου ότι αφενός η ίδια πιστοποιεί και συνάπτει κατ’ ιδίαν συμβάσεις λιανικής πώλησης με κάθε συγκεκριμένο πλανόδιο λαχειοπώλη και αφετέρου συμμετέχει με εκπρόσωπό της κατά τη διαδικασία εγγραφής στους ασφαλιστικούς συνεταιρισμούς ή διαγραφής από αυτούς των πιστοποιημένων από αυτή λαχειοπωλών.

Απορρίφθηκαν λόγοι ακυρώσεως ότι η δυνατότητα αυξήσεως της εργοδοτικής εισφοράς δεν συνιστά ειδικότερο ζήτημα για το οποίο  επιτρεπτώς κατ’ άρθρ. 43 παρ. 2 εδ. δεύτερο Συντ. παρέχεται εξουσιοδότηση σε  όργανο της Διοικήσεως άλλο από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και ότι καθ’ υπέρβαση της νομοθετικής εξουσιοδοτήσεως της παρ. 1 εδ. δεύτερο άρθρ. 29 ν. 4331/2015 θεσπίστηκαν οι ρυθμίσεις της παρ. 2  άρθρ. 93 της προσβαλλομένης για την κάλυψη από τον εκάστοτε παραχωρησιούχο κάθε διαφοράς που προκύπτει αν το παρακρατούμενο ποσό  δεν επαρκεί για την ασφαλιστική εισφορά για το σύνολο των ασφαλιστέων προσώπων, και του άρθρ.95Α της προσβαλλομένης για την αναδρομική καταβολής της εισφοράς.